หมากล้อม(โกะ) เป็นเกมส์วางแผน ซึ่งมีผู้เล่นสองฝ่ายแข่งขันกัน เพื่อให้ได้มาซึ่งดินแดน โดยวางเสา(เพื่อทำรั้ว) สลับกันคนละต้น ลงบนจุดตัดของเส้นตาราง (ซึ่งปกติ มี 19*19 เส้น) แต่ละคนจะต้องพยายาม คิดหาวิธี ให้ได้มาซึ่งเนื้อที่ว่างบนกระดาน เพื่อวางเสาล้อมเนื้อที่เหล่านั้นมาเป็นของตน แต่เสาของฝ่ายหนึ่ง อาจจะโดนถอน (โดนกิน) โดยอีกฝ่ายได้ เป้าหมายของเกมส์ คือ ล้อมเนื้อที่บนกระดานให้ได้มากกว่าคู่ต่อสู้ เป็นเรื่องที่ฟังดูง่าย แต่ มันก็ทำให้หมากล้อม มีเสน่ห์อันน่าหลงไหลในตัวเองได้ (น่าแปลกนะ)

กระดานปกติของหมากล้อมจะมีขนาด 19x19 แต่สำหรับผู้ฝึกหัด อาจใช้แค่ 13x13 หรือ 9x9 ก็ได้ รั้วที่ใช้ปัก(วาง)ก็จะเป็นตัวหมาก 2 สีครับ ขาวกับดำ



แต้มบนกระดาน

กระดานหมากล้อมปกติมีขนาด 19 x 19 เส้น ตัดกันได้ 361 จุด แต่ละจุดมี 1 คะแนน เพราะฉะนั้นมีคะแนนรวมทั้งสิ้น 361 คะแนน บนกระดาน

ถาม จากรูปมีแต้มทั้งหมดกี่แต้ม ตอบ

แล้วรูปนี้ล่ะ ตอบ

สังเกต แต้มบนกระดานคือจุดบนกระดานครับ ไม่เกี่ยวกับตัวหมากเลย
เกมส์หมากล้อมจะเริ่มจากกระดานว่างๆ ไม่มีตัวหมาก หลังจากนั้นจะผลัดกันวางคนละตา ลงไปบนจุดตัดของเส้น โดยสีดำจะเป็นฝ่ายวางก่อนและหมากที่วางลงไปแล้วนั้น ห้ามเคลื่อนย้าย โดยเด็ดขาด ยกเว้นจะโดนกิน จึงเก็บออกจากกระดาน

ลมหายใจ (liberty)

ตัวหมากแต่ละตัว บนกระดาน จะมีเส้นที่ต่อออกมาจากตัวมัน และ จุดที่ต่อกับเส้นนั้นเองที่เราเรียกว่า ลมหายใจ แต่เราจะนับ เฉพาะจุดว่าง ที่ต่อออกมาตรงๆ นะครับ จุดที่ต่อเฉียง ไม่นับ ถาม ตัวหมากตัวนี้มีกี่ลมหายใจ ตอบ ความสำคัญของลมหายใจอยู่ที่ว่า หมากจะวางอยู่บนกระดานได้ จะต้องมีลมหายใจ (ไม่ตาย) ถ้าหมากไม่มีลมหายใจอยู่เลย ก็จะถูกเก็บออกจากกระดาน (ถูกกิน)
	แล้วหมากตัวนี้ล่ะครับ มีกี่ลมหายใจ ตอบ
แล้วถ้าอยู่ที่มุมแบบนี้ล่ะครับ ตอบ

กลุ่มหมาก

เมื่อเราวางหมากลงไปบนกระดานแล้ว ตัวหมากนั้นจะไม่สามารถเลื่อนไปที่จุดอื่นได้ และ ถ้าหากว่ามีตัวหมากสีเดียวกัน มาวางทับลมหายใจของ หมากตัวนี้ เราจะเรียกว่า หมาก 2 ตัวนี้ต่อกัน และเรียกหมากที่ต่อกันว่าเป็น กลุ่มหมาก ถ้าหมากต่อกันมาก(หลายตัว) กลุ่มกมากที่ได้ก็จะเป็นกลุ่มใหญ่ แต่จะเป็น กลุ่มเดียวกัน ถ้าอยู่ ก็อยู่ด้วยกัน แต่ถ้าตาย ก็ตายพร้อมกัน (แบบยุวชนทหาร)

ในรูปมีหมากอยู่ 2 ตัวครับ และมีตัวหมากอยู่กลุ่มเดียว ถามว่า มีกี่ลมหายใจครับ ตอบ

หลานคนบ่นว่าคำถามพวกนี้ง่ายเกินไปหน่อย น่าจะหาคำถามยากๆมาหน่อย ผมก็ไม่รู้จะไปหามาจากไหนแล้วครับ ก็กติกามันมีอยู่แค่เนี้ย จะให้ไปขุดคำถามมาจากไหนเยอะแยะล่ะครับ เอาเป็นว่าดูง่ายๆไปก่อนแล้วกันครับ ในรูปนี้มีหมากอยู่กี่กลุ่มครับ ตอบ

แล้วรูปนี้ล่ะครับ ตอบ

แล้วถ้าแบบนี้ล่ะ ตอบ

	แล้วรูปนี้มีกี่กลุ่มครับ ตอบ	.
สำหรับรูปนี้อยากให้สังเกตุครับ ว่าดำกลุ่มบนสุดสามารถหนี ได้หรือไม่ แล้วขาวที่อยู่ในวงล้อมของดำก็เช่นกันนะครับ ลักษณะกลุ่มแบบนี้ ถ้าเราเห็นว่าตายแน่ เราก็ต้องทิ้งนะครับ		.

การกิน การหนี การเพิ่มลมหายใจ

นิยาม หมากกลุ่มหนึ่งจะกล่าวว่าโดนกิน (ถูกกิน) ก็ต่อเมื่อ ลมหายใจของหมากตัวนั้นโดนปิดหมด นิยามมีแค่นี้แหละครับ(พอดีเรียนคณิตศาสตร์อยู่เลยยืม ศัพท์ทางนั้นมาใช้หน่อย) ต่อมาเราก็จะตีความครับ ลมหายใจโดนปิดหมด ก็หมายความว่าคู่ต่อสู้ปิดลมหายใจเราหมดนะสิครับ แล้วเวลาตายนี่ก็ตายได้แค่ทีละ 1 กลุ่มเท่านั้นนะครับ แต่กลุ่มนึงก็มีตั้งแต่ 1 ตัว ไปจนถึง 20,30 ตัวเลยทีเดียว โดนกินซัก 1 - 2 ตัว ก็ธรรมดาครับ ไม่เป็นปัญหา แต่ถ้าโดนกิน ซัก ประมาณ 25 - 30 ตัวนี่ก็ไม่ไหวนะ ก็คงต้องยอมแพ้ล่ะครับ

	นี่คือตัวอย่างที่ง่ายที่สุดสำหรับการกินครับ ------->
	นี่ก็อีกแบบนึงครับ (กินเป็นกลุ่ม) ------->
เมื่อมีการกินก็ต้องมีการหนี การหนีที่ถูกต้องที่สุด คือหนีออกสู่ที่โล่ง หรือ หนีเข้าหาพวกตน แต่อย่างไรก็ตามการหนีต้องมีการ เพิ่มลมหายใจ ให้พิจารณารูปครับ
	ขาวหนีครับ (เพิ่มลมหายใจ จาก 1 เป็น 3) และออกสู่ที่โล่ง ------->
	รูปซ้ายครับ ขาวเล่นเพื่อให้มีลมหายใจเพิ่มขึ้น ต้องเล่นที่ ไหนครับ ตอบ รูปขวาครับ คำถามเดิม ตอบ

คำถามนี้คงจะยากที่สุดสำหรับหน้านี้ครับ ตานี้ตาดำเล่นครับ แต่ดำหนีได้แค่ตัวเดียว ดำจะเล่นที่ไหนครับ a หรือ b ครับ ตอบ

ถ้าดำเล่นที่ a หลังจากขาวกินจะเกิดผลดังรูปครับ ลักษณะหมากตอนนี้ดำถูกขาวแบ่งเป็น 2 ส่วน คือด้านบนกับด้านล่าง แถมหมากขาวยังมีโอกาสพัฒนาต่ออีก ไม่ดีแน่นอนครับ

แต่ถ้าดำเล่นที่ b ก็จะเกิดผลดังรูป ขาวได้พื้นที่ส่วนบน และดำก็ได้ส่วนล่างไป ถึงแม้ว่าจะมีหมากขาวมาเป็นก้างขวางคออยู่ตัวนึง แต่ยังไงก็ตาม รูปนี้ก็ดีกว่ารูปที่แล้วแน่นอนครับ